İçindekiler
Google, yapay zeka veri merkezlerini dünyanın enerji ve arazi kısıtlarından kurtarma fikrini ciddiye alıyor. Şirketin Project Suncatcher kapsamında Planet ile birlikte geliştirdiği prototip uydu, 1 Ekim 2026'da SpaceX'in Transporter-18 göreviyle yörüngeye girdi. Google ekibi uyduyla iletişim kurduğunu ve sistemin beklenildiği gibi çalıştığını duyurdu.
Project Suncatcher nedir?
Google, Kasım 2025'te Project Suncatcher'i duyurmuştu: güneş enerjisiyle çalışan ve Tensor Processing Unit (TPU) yapay zeka çipleriyle donatılmış uydulardan oluşan bir ağ. Hedef, bugünün güç açlığı çeken veri merkezlerinin işini uzaya taşımanın teknik olarak mümkün olup olmadığını görmek.
Uydu neyi test ediyor?
Buzdolabı büyüklüğündeki prototip dört yapay zeka çipi taşıyor. Görevin amacı, TPU'ların fırlatma titreşimine, uzayın radyasyonuna ve aşırı sıcaklık farklarına nasıl dayandığını ölçmek. Google, araştırmanın arkasındaki hakemli makaleyi Joule dergisinde yayınladı. Uydu yaklaşık bir yıl boyunca alçak dünya yörüngesinde deney yapacak.
Google, çiplerini dünyada test ettiğini ve bir TPU'nun beş yıllık uzay görevi boyunca alacağından daha yüksek toplam iyonlaştırıcı doza dayanabildiğini söylüyor. Ancak şirket güneş olaylarının ve kozmik ışınların hâlâ risk oluşturduğunu kabul ediyor; bu tür radyasyon çiplerde hesaplama hatalarına yol açabiliyor. Görevde hedeflenen, bu hataların gerçek modellerde ne kadar baş ağrısı yarattığını ölçmek.
Soğutma: 15 dakika çalış, bekle
Uzayda ısıyı suyla ya da fanla atmak mümkün değil. Google mühendisleri çipleri aşırı ısınmadan korumak için ısı boruları ve radyatörlerden oluşan bir sistem tasarladı. Buna rağmen soğutma kapasitesi sınırlı: NPR'ın aktardığına göre Google, çipleri 15 dakika çalıştırıp soğumaları için kapatmak zorunda kalıyor.
Neden uzay?
Yer kürede veri merkezi kurmak elektrik, su ve arazi bulmayı gerektiriyor; topluluk tepkileri de büyüyor. Uzayda ise güneş enerjisi neredeyse kesintisiz. Ancak maliyet hâlâ en büyük engel: ARK Invest araştırmasına göre SpaceX, fırlatma maliyetini 2008'den bu yana yaklaşık %95 azaltarak kilogram başına 1.000 dolar civarına indirdi. Buna rağmen büyük güneş panellerini yörüngeye taşımak pahalı, radyasyon çip hatalarına yol açabiliyor ve uzayda arıza onarımı çok zor.
Yarış kızışıyor
Uzayda veri merkezi fikri 2026 başında popülerleşti: SpaceX, Federal İletişim Komisyonu'na 1 milyon veri merkezi uydusuna kadar izin başvurusu yaptı; Blue Origin ise Project Sunrise adıyla 51.600 uydu önerdi. Google yalnız değil: Starcloud geçen yıl Nvidia H100 çipi taşıyan bir uyduyu yörüngeye gönderdi. Robinhood kurucu ortaklarından Baiju Bhatt'ın Cowboy Space şirketi de Google ile aynı roketle Reason-1 uydusunu fırlattı; şirket güneş enerjisini lazerle dünyaya göndermeyi test edecek.
Bundan sonrası
Google, 2027'de iki uydu daha göndermeyi ve lazerle uydular arası iletişimi test etmeyi planlıyor. Şirkete göre bu bağlantı, hareket halindeki iki noktadan kilometrelerce uzaktaki madeni para büyüklüğünde bir hedefi vurmak kadar hassas. Yine de beklentiyi Google Araştırma'dan Sorumlu Kıdemli Başkan Yardımcısı James Manyika düşürüyor: Google'ın 15 yıl araştırma yaptığını, sonra bir şeylerin ortaya çıktığını hatırlatan Manyika, bu projenin de öyle görüneceğini söylüyor.