İçindekiler
Google'ın uzay veri merkezi vizyonu olan Suncatcher projesinde ilk somut eşik geçildi: Şirketin yörüngeye gönderdiği ilk TPU'lu uydu çevrimiçi oldu ve yer istasyonuyla iletişim kurdu. Uydu, bu ayın başında SpaceX'in Falcon 9 roketiyle, 100'den fazla uzay aracıyla birlikte fırlatılmıştı. Platform Planet Labs tarafından inşa edildi.
Google'ın ilk yörünge veri merkezi prototipi şimdi test kampanyasında. TechCrunch'ın haberine göre uydu, ilk yanıtını Dünya'ya iletti; hatta bir şiir yazdı. Ancak asıl mesele elbette edebiyat değil, çipin uzayda hayatta kalıp kalamayacağı.
Test edilen iki şey: ısı ve radyasyon
Kampanyanın odağında TPU'ların termal stres ve uzay radyasyonu altındaki performansı var. Google, TPU'larını yerde parçacık hızlandırıcılarında yoğun biçimde test etmişti; şimdi radyasyonun gerçek uzay ortamında donanım üzerindeki etkisini ölçmek istiyor. Bu, "çip çalışıyor mu" sorusundan çok "ne kadar hata üretiyor, ne kadar yavaşlıyor" sorusuna yanıt arayan bir aşama.
Uzayda veri merkezi kurmanın mantığı da buradan geliyor: Güneş enerjisi kesintisiz, soğutma için ortam sıcaklığı elverişli. Zorluk ise radyasyon, termal döngü ve elbette fırlatma maliyeti.
Sonraki adım: 2027'de iki uydu daha
Eğer bu uydudaki TPU'lar beklentiyi karşılarsa, 2027'de gelişmiş çiplerle donatılmış iki uydu daha fırlatılacak. Bu araçlar daha yüksek güç üretimini ve uydular arası optik bağlantıları gösterecek. Suncatcher'ı diğer uzay veri merkezi planlarından ayıran şey de tam olarak bu: Uydular arasında yüksek hızlı bağlantı kurup dağıtık iş yüklerini birlikte çalıştırmayı hedefliyor.
Karşılaştırma faydalı: SpaceX'in veri merkezi planları da lazer bağlantı kullanacak, ancak uyduları paylaşımlı işlem için fazla uzak yörüngelerde olacak. Starcloud ve Cowboy Space gibi şirketler ise çıkarım (inference) iş yüklerini tek tek uydularda çalıştırmayı planlıyor.
Starship'e bağımlılık
Google ve SpaceX'in planları birbirine sıkı bağlı. Alphabet, SpaceX'te önemli bir yatırım payına sahip. Her iki şirketin yörünge veri merkezlerini kurması da Elon Musk'ın uzay vizyonunun merkezindeki ağır taşıyıcı Starship'in tam ve hızlı biçimde yeniden kullanılabilir hale gelmesine bağlı. TechCrunch'ın daha önceki haberine göre, uzay veri merkezlerinin anlamlı hale gelmesi için Starship'in yaklaşık 1.600 kez uçması gerekiyor.
Neden şimdi?
Suncatcher klasik bir Google "moonshot" projesi: Şirket, 2030'larda ekonomik olacak bir altyapı tasarlıyor. Zamanlama ilginç, çünkü Alphabet bu hafta yapay zekayı arama işine entegre etme çabalarının reklam geliri büyümesini baskıladığını açıklamasının ardından hisse değerinde sert bir düşüş yaşadı. Yani uzay vizyonu, yerdeki maliyet baskısıyla aynı haftada gündeme geldi.
Yörüngedeki yapay zeka yarışı
Avrupa ve BAE'nin ortak yörünge yapay zeka ağı planları, Starcloud gibi girişimler ve SpaceX'in kendi veri merkezi hedefleri düşünüldüğünde, "veri merkezini uzaya taşıma" fikri artık tek bir şirketin hayali değil. Google'ın avantajı, TPU'yu (kendi çipini) ve dağıtık işlem mimarisini birlikte test edebilmesi. Dezavantajı ise tüm planın henüz geliştirilme aşamasındaki bir rokete bağlı olması.
Uzayda veri merkezi neden tartışılıyor?
Yapay zeka altyapısının en büyük iki kısıtı elektrik ve soğutma. Veri merkezleri son yıllarda şebekeye bağlanmak için yıllarca sıra bekliyor; bazı bölgelerde yeni bağlantı talepleri 2030'ları buluyor. Yörüngedeki bir veri merkezi bu iki kısıtı büyük ölçüde ortadan kaldırıyor: Güneş enerjisi sürekli ve gölge olmadığı için kesintisiz, atık ısı ise radyasyonla uzaya yayılıyor. Karşılığında iki yeni problem geliyor: Radyasyonun çipte yarattığı hata oranı ve fırlatma maliyeti. Suncatcher'ın şu anki test kampanyası tam olarak ilk problemin cevabını arıyor.
Sonuç
İlk uydunun çevrimiçi olması küçük ama gerçek bir kilometre taşı: TPU artık yörüngede ve veri üretiyor. Önümüzdeki aylarda yayınlanacak radyasyon ve termal test sonuçları, projenin 2027 ayağının gidip gitmeyeceğini belirleyecek. Uzay veri merkezleri bu on yıl içinde ana akım olmayacak; ancak Google'ın test ettiği şey, 2030'ların altyapı tartışmasının teknik zeminini şimdiden kuruyor.