Google DeepMind Sendikalaşma Sürecinde Yeni Aşama: İngiltere Hükümeti Oylamaya Aracılık Edecek
Yazar: KOZBA
İçindekiler
Google DeepMind'ın Birleşik Krallık operasyonunda sendikalaşma mücadelesi yeni bir aşamaya geçti. United Tech & Allied Workers (UTAW), 12 Kasım 2026'da hükümetin Google UK'te bir sendika oylamasını kolaylaştırmak üzere devreye gireceğini duyurdu. Bu, en az 1.000 DeepMind çalışanı için temsil hakkı arayan kampanyanın ilk kez hükümet düzeyine taşındığını gösteriyor.
Duyuruda oylamanın tarihi belirtilmedi ve yasal bir başvurunun kabul edilip edilmediği de açıklanmadı. Yine de açıklama, kampanyanın şirket içi görüşmelerden bağımsız bir zemine kaydığını gösterdiği için önemli.
Kim, neyi talep ediyor?
Sendika tarafında UTAW-CWU (Communication Workers Union'ın teknoloji kolu) ve Unite birlikte hareket ediyor; hedef Google'da ortak yasal tanınma. UTAW'ın duyurduğuna göre üyelerinin yüzde 98'i tanınma talebi yönünde oy kullandı.
Kampanyanın gündemi yalnızca ücret, çalışma saatleri ve izinle sınırlı değil. UTAW'ın açıkladığı başlıklar arasında yapay zeka ilkeleri ve güvenlik önlemleri, şeffaflık, iş otomasyonu ve temiz enerji var. Çalışanların bu talepleri şekillendirebildiği belirtiliyor.
İlk tanınma başvurusunda öne çıkan talepler ise daha sertti: Google yapay zekasının İsrail ve ABD orduları tarafından kullanımının sona ermesi, yapay zeka silahı veya gözetim aracı üretmeme taahhüdünün geri getirilmesi, bağımsız etik denetim ve çalışanların vicdani gerekçelerle projeden çekilme hakkı.
Süreç nasıl ilerledi?
Kampanya yıl başından bu yana kademeli ilerledi. CWU'nun 20 Mayıs 2026 açıklamasına göre DeepMind üst yönetimi, 19 Mayıs 2026 tarihli bir mektupla gönüllü tanınma talebini reddetti; ancak Acas (Advisory, Conciliation and Arbitration Service) aracılığıyla görüşmelere devam etme teklifinde bulundu. Sendika o dönemde bu görüşmelerin birkaç ay içinde resmî bir personel oylamasına yol açmasını bekliyordu.
UTAW'ın 12 Kasım açıklaması, bu beklentinin hükümet aracılığıyla somutlaştığını gösteriyor. Ancak açıklamada Central Arbitration Committee (CAC) adı geçmiyor ve CAC önünde bir başvuru olduğu belirtilmiyor.
Yasal süreç nasıl işliyor?
CAC; İngiltere, İskoçya ve Galler'de yasal sendika tanınması ve toplu iş uyuşmazlıklarında gönüllü tahkimden sorumlu bağımsız bir kurum. Yayımlanmış süreç şöyle:
- İşverenin, müzakere birimini tanımlayan yazılı tanınma talebine 10 iş günü içinde yanıt vermesi gerekiyor.
- Müzakere teklifi, 20 iş günlük bir görüşme dönemi açıyor.
- Red ya da yanıtsızlık halinde sendika CAC'a başvurabiliyor; kabul sürecinin başvurunun alınmasından sonra 20 iş günü içinde tamamlanması bekleniyor.
- Kurul, başvuruyu kabul edip etmeyeceğine resmen karar veriyor.
- Müzakere birimindeki çalışanların çoğunluğu sendika üyesi değilse CAC bir tanınma oylaması düzenliyor; çoğunluk üyeyse işverenin görüşleri de dikkate alınarak oylamasız tanınma değerlendiriliyor.
- Oylamalar iş yerinde, posta yoluyla ya da her ikisiyle yapılabiliyor ve atanmış bağımsız bir ajans tarafından yürütülüyor; masraflar sendika ile işveren arasında eşit bölüşülüyor.
Neden önemli?
DeepMind çalışanları, dünyada bir sınır yapay zeka laboratuvarında sendikalaşan ilk ekip olmayı hedefliyor. Bu, sektörde iki açıdan yeni bir eşik:
- Etik sözleşmelerin kolektifleşmesi: Bugüne kadar yapay zeka etiği talepleri bireysel itirazlar ya da şirket içi politikalar üzerinden yürüyordu. Sendika tanınması, bu talepleri toplu pazarlığın konusu haline getiriyor.
- Askeri kullanım tartışması: Google'ın ABD ordusuyla yapay zeka anlaşmaları ve İsrail ile ilişkili projeler, çalışan hareketinin merkezinde. Bu taleplerin toplu pazarlığa girmesi, savunma sözleşmelerinde yeni bir gerilim hattı demek.
Taleplerin bir kısmı doğrudan askeri kullanıma ve savunma sözleşmelerine dokunuyor; bu da sürecin yalnızca bir insan kaynakları meselesi olmadığını, laboratuvarın ticari ilişkilerini de ilgilendirdiğini gösteriyor.
Bundan sonra ne olacak?
Üç olası yol var. Birincisi, hükümet aracılığıyla yürütülen görüşmelerin gönüllü tanınmayla sonuçlanması; bu, oylama sürecini kısaltır. İkincisi, sürecin CAC'a taşınıp resmî bir tanınma oylamasına gitmesi. Üçüncüsü ise sürecin hukuki itirazlarla uzaması.
Hangi yol seçilirse seçilsin Google'ın tutumu belirleyici olacak. Şirket daha önce gönüllü tanınmayı reddetti ve Acas üzerinden görüşme önerdi; yani yasal süreci tamamen kapatmadı, ancak yavaşlatmayı tercih etti. İngiltere hükümetinin sürece dahil olması bu tercih alanını daraltıyor.
Sonuç
Google DeepMind'da sendikalaşma kampanyası şirket içi bir talepten hükümet düzeyine taşınan bir sürece dönüştü. En az 1.000 Londra çalışanını kapsayan süreci yürüten UTAW, yüzde 98'lik üye desteğine dayanıyor; Google ise gönüllü tanınmayı reddetmiş durumda. Oylama tarihi açıklanmadı, ancak hükümetin aracılığı sürecin yönünü belirleyecek. Sınır yapay zeka laboratuvarlarında ilk sendikal tanınma olup olmayacağı önümüzdeki aylarda netleşecek.