Çin Modellerinde Blackwell İzi: Yasaklı Nvidia Çipleri Eğitimde Kullanılmış
Haberler

Çin Modellerinde Blackwell İzi: Yasaklı Nvidia Çipleri Eğitimde Kullanılmış

· 3 DK

Yazar: KOZBA

İçindekiler
  1. İhracat kontrolleri ne diyor?
  2. Kesin ihlal kanıtı değil
  3. Megaspeed ve Şanghay iddiası
  4. Nvidia tarafında tablo
  5. Açık ağırlık kullananlar için ne değişiyor?

Çinli şirketlerin açık ağırlıklı en güçlü modelleri, ABD hükümetinin Çin'e gönderilmesini yasakladığı Nvidia çipleri üzerinde eğitilmiş olabilir. Bu iddia, eski OpenAI araştırmacısı Will DePue'nün yönettiği kâr amacı gütmeyen Unemployment Labs'in yaptığı ağırlık analizine dayanıyor.

DePue, DeepSeek, Moonshot AI, MiniMax ve Ant Group tarafından açık olarak yayınlanan büyük dil modellerinin ağırlıklarını inceledi. Bu ağırlıklar, eğitim sırasında kullanılan çiplerin konfigürasyonunu bir ölçüde yansıtıyor. Analize göre en çok izlenen modellerden Moonshot'un Kimi K3 sürümleri ve DeepSeek'in V4 modelleri, Blackwell çiplerinde eğitildiğine dair izler taşıyor.

İhracat kontrolleri ne diyor?

ABD ihracat kontrolleri, ülkenin yapay zeka yeteneklerindeki liderliğini korumayı amaçlıyor. Blackwell GPU'ların Çin'e veya Çinli şirketlere ihracatı yasak. Trump yönetimi, daha güçsüz olan H200 çipinin ise dolaylı bir sevkiyat rotası üzerinden satılmasına izin veriyor; bu rota ABD'nin yüzde 25'lik gümrük tarifesi uygulamasına olanak tanıyor.

Beyaz Saray teknoloji danışmanı Michael Kratsios, bu yılın başında ABD istihbarat kaynaklarına dayanarak Moonshot'un ihracatı yasaklı Nvidia çiplerini kullandığını söylemişti. Kâr amacı gütmeyen araştırma kuruluşu Epoch AI ise 2024 ve 2025 boyunca yaklaşık 2 milyon gelişmiş çipin, nihai varış noktasını gizlemeye yönelik düzenlemelerle Çin'e girmiş olabileceğini tahmin ediyor.

Kesin ihlal kanıtı değil

Uzmanlar önemli bir çekince koyuyor: bu bulgular, modellerin tamamen Nvidia çipleriyle eğitildiği veya ihracat yasalarının mutlaka ihlal edildiği anlamına gelmiyor. Çipler, yurt dışında konumlanmış bir veri merkezinde kullanılmış olabilir. Bu yöntem, Çinli şirketlerin hesaplama gücüne erişmek için sık başvurduğu bir yol haline geldi ve Malezya'da bir veri merkezi endüstrisi doğurdu. Epoch'un verilerine göre 2024 ve 2025'te Malezya'ya 275 bin Nvidia yapay zeka hızlandırıcısı ithal edildi.

Georgetown Güvenlik ve Gelişen Teknolojiler Merkezi'nden Sam Bresnick, bu boşluğu şöyle özetliyor: Çinli şirketlerin anakara, Hong Kong ve Makao'da çipe erişmesine izin vermeyip Malezya'ya geçince serbest bırakmak, ABD'nin teknoloji üstünlüğü açısından tutarlı bir politika değil.

Megaspeed ve Şanghay iddiası

Tartışmanın merkezinde, Alice Huang'ın yönettiği Megaspeed şirketi var. Şirket, Speedmatrix adlı iştiraki üzerinden yıllardır bu ticaretin içinde anılıyor ve hem ABD hem Singapur makamlarının incelemelerine konu oldu. Cuma günü Bloomberg, Alice Huang ile bağlantılı bir şirketin yasaklı Nvidia çiplerini Şanghay'daki bir veri merkezine kaçırdığını bildirdi.

Mayıs ayında açığa satış araştırma firması Culper, Nvidia'nın bir Çin sorunu olduğunu savunmuştu: gelirin önemli bir kısmı, uzak veri merkezleri veya kaçakçılık üzerinden gelen Çin talebine dayanıyor. Reuters'a göre Hong Kong'da yaklaşık 600 bin H200 çipi, Çin'e sevkiyat için bekliyor.

Nvidia tarafında tablo

Nvidia CEO'su Jensen Huang bu hafta şirketten ayrıldı. Ayrılık, Megaspeed yöneticisi Alice Huang ile ilişkisini kabul etmesinin ardından geldi; Megaspeed'e çip kaçakçılığında rol atfediliyor. Nvidia tarafındaki asıl risk, ihracat kontrolü ihlallerinden doğabilecek kurumsal sorumluluk.

  • Analizi yapan: Unemployment Labs (Will DePue)
  • İncelenen modeller: DeepSeek, Kimi K3, MiniMax, Ant Group açık modelleri
  • Çin'e giren gelişmiş çip tahmini: yaklaşık 2 milyon (Epoch AI, 2024-2025)
  • Malezya'ya ithal edilen hızlandırıcı: 275 bin

Okur açısından pratik sonuç şu: açık ağırlıklı modellerin kartvizitinde hangi donanımda eğitildiği yazmıyor. Tedarik zinciri şeffaflığı, önümüzdeki dönemde model seçiminde ve kurumsal risk değerlendirmesinde daha sık sorulacak bir başlık.

Açık ağırlık kullananlar için ne değişiyor?

Türkiye'de açık ağırlıklı modelleri kendi sunucusunda çalıştıran ekipler için bu tartışma doğrudan bir performans sorusu değil, bir uyum sorusu. Modelin hangi donanımda eğitildiği, o modelin lisans koşullarını veya kullanım hakkını değiştirmiyor; ancak kurumsal tedarik süreçlerinde köken bilgisi isteniyor. Bankacılık ve kamu gibi sektörlerde model seçimi artık hukuk ve satın alma ekibinden de geçiyor.

İkinci etki maliyet tarafında. İhracat kontrolleri sıkılaşırsa, Çinli laboratuvarların yeni nesil modellerini aynı hızda eğitmesi zorlaşabilir. Bu da açık model ekosistemindeki rekabetin ve fiyatların yönünü değiştirebilir. Kısa vadede tablo belirsiz; uzun vadede çip erişimi, model kalitesini belirleyen görünmez değişken olmaya devam ediyor.

Paylaş