Anthropic Yasa Tasarısı: 1 Milyar Dolar ve 50 Ölüm Eşiği

Anthropic, kendi geliştirdiği modellerin kaderini belirleyecek federal düzenlemenin ilk taslağını kendisi yazdı. Politico'nun 16 Ekim 2026'da duyurduğu ve daha önce haberleşmemiş belgeye göre şirket, Kongre'deki yasa yapıcılara kapalı kapılar ardında bir "frontier yapay zeka güvenliği ve emniyeti" tasarısı sundu. Tasarı henüz resmi olarak Kongre'ye verilmedi; yani içerdiği hiçbir kural şu anda yürürlükte değil.

Belgenin en dikkat çekici yanı, hükümetin bir modeli durdurabileceği eşiğin ne kadar yüksek tutulduğu. Tasarıya göre federal hükümet, bir modelin yayınlanmasını veya kullanılmasını ancak öngörülebilir ve yakın bir risk varsa engelleyebilecek: 1 milyar doları aşan hasar ihtimali ya da 50'den fazla kişinin ölümü veya ağır yaralanması. Bu dil, geçen yıl yasalaşan California SB 53 ile aynı çizgide duruyor.

Risk üç senaryoyla sınırlı

Tasarı, riski geniş bir "kötü çıktı" tanımı üzerinden değil, üç somut senaryo üzerinden tanımlıyor: biyolojik silah üretimi veya serbest bırakılması, yapay zeka destekli siber saldırılar ve bir laboratuvarın model ya da ajanlar üzerindeki kontrolünü kaybetmesi. Halüsinasyon, taraflı çıktı veya düşük performans gibi yaygın sorunlar tasarının kapsamı dışında kalıyor.

Değerlendiriciler Ticaret Bakanlığı'na kayıtlı olacak

Tasarının denetim ayağı, Ticaret Bakanlığı'na kaydolan bağımsız üçüncü taraf değerlendiricilere dayanıyor. Bu kuruluşlar laboratuvarları ve modellerini düzenli aralıklarla inceleyecek. Değerlendirici "yakın ve sayılan risk" tespit ederse bunu, incelemesini tamamladıktan sonra 72 saat içinde Bakanlığa bildirmek zorunda. Politico'nun aktardığına göre laboratuvar değerlendiricilere ödeme yapabilecek; ancak bu ödemenin bağımsızlığı etkilememesi şartıyla.

Bu yapı, Anthropic'in geçtiğimiz ay duyurduğu gönüllü değerlendirici modeliyle aynı mantığa dayanıyor: şirket METR'ye çalışan düzeyinde erişim vermiş, SecureBio ve Accenture ile farklı kademelerde çalışmaya başlamıştı. Tasarı, bu gönüllü yaklaşımı yasal bir zorunluluğa çevirmeyi hedefliyor.

Yetki tek kapıda: Ticaret Bakanlığı ve federal mahkeme

Tasarı, Bakanlığa tek başına modeli kapatma yetkisi vermiyor. Bakanlık risk tespitinden sonra federal mahkemeye, Washington DC'deki bölge mahkemesine başvurarak modelin yayınlanmasının veya kullanımının durdurulmasını talep edebiliyor. Kararı hâkim veriyor.

Aynı madde, diğer tüm federal "bakanlık, kurum veya görevlilerin" modelin geliştirilmesini, devreye alınmasını ya da şirket içi kullanımını askıya almasını açıkça yasaklıyor. Pratikte bu, FDA, FTC veya eyalet düzeyindeki düzenleyicilerin değil, yalnızca Ticaret Bakanlığı'nın kapıyı çalabileceği anlamına geliyor.

Eyalet yasalarına federal üstünlük tartışması

Tasarının en tartışmalı kısmı, bazı eyalet yapay zeka yasalarını geçersiz kılacak hüküm. Metin; riskin kamuya açıklanması, üçüncü taraf değerlendirme ve kritik olay bildirimi konularındaki eyalet kurallarının önüne geçmeyi öngörüyor. Federal üstünlük (preemption) Kongre'de hassas bir başlık: Demokratlar, California, Illinois ve New York'ta çıkan yasaların zayıflatılmasından endişe ediyor. Sektör grupları ise eyalet eyalet değişen kuralların uyum maliyetini yükselttiğini savunuyor.

Laboratuvarlara gelen yeni yükümlülükler

Tasarı yalnızca bir "durdurma" mekanizması kurmuyor. Frontier laboratuvarlarının güvenlik çerçeveleri oluşturması, her yeni frontier model için şeffaflık raporu yayımlaması, ihbarcıları koruması ve kritik güvenlik olaylarını Ticaret Bakanlığı'na bildirmesi isteniyor.

Anthropic ne diyor?

Şirket sözcüsü Politico'ya verdiği yanıtta, tasarının Haziran'dan bu yana federal ve eyalet düzeyinde savunulan "Advanced AI Framework" önerilerini yansıttığını belirtti: "Bunlar Kongre'nin harekete geçmesi gerektiğine inandığımız makul politikalar." Anthropic bugüne kadar Kongre'deki belirli bir yasa girişimini açıkça desteklemedi; buna karşılık California'da kabul edilen iki eyalet yasasına destek verdi.

Takvim: tasarıdan yasaya giden yol

Belge şu anda yalnızca bir taslak. Temsilciler Meclisi'nde Lori Trahan ve Jay Obernolte'un FRONTIER Act'i, Senato'da ise Amy Klobuchar ile Ted Cruz arasında süren müzakereler masada. Yasa yapıcıların Anthropic'in eşiklerini olduğu gibi kabul etmesi garanti değil; daha düşük bir müdahale barajı en olası tartışma noktası olarak duruyor.

Rakamlarla özet

1 milyar dolar: Modelin durdurulması için gereken öngörülebilir hasar eşiği
50 kişi: Ölüm veya ağır yaralanma eşiği
72 saat: Değerlendiricinin riski Ticaret Bakanlığı'na bildirme süresi
1 kurum: Modeli mahkemeye taşıyabilecek federal kurum sayısı
3 kategori: Biyolojik silah, siber saldırı, kontrol kaybı

Neden önemli?

Frontier laboratuvarların kendi denetim çerçevelerini yazması yeni değil; ancak bu taslak, düzenlemenin sınırlarını doğrudan etkileyen bir müdahale. Eşik yükseldikçe hükümetin önleyici müdahale alanı daralıyor ve sorumluluk şirketlerin gönüllü süreçlerine kalıyor. Tersinden bakıldığında, tasarının getirdiği zorunlu şeffaflık raporları ve olay bildirimi, bugün hiçbir federal yükümlülük olmadığı düşünülürse ciddi bir adım.